Jaar van de Biodiversiteit

Biodiversiteit is leven

Stel je eens voor dat er alleen maar muggen op aarde zouden zijn. Of alleen maar cactussen. Hoe zou de wereld er dan uitzien? Dat werkt toch niet?

De verschillende soorten op aarde houden de natuur in balans. Samen vormen ze een levende en productieve natuur. Dit noemen we biodiversiteit.

Biodiversiteit?
Tja, het is een vreemd woord waar veel mensen nooit van hebben gehoord. "Bio" betekent leven "diversiteit" betekent  afwisseling, verschil, verscheidenheid. Biodiversiteit is een parapluterm voor alle verschillende soorten die we op aarde hebben.
Het is belangrijk dat we –bijvoorbeeld- niet alleen maar meeuwen hebben, maar ook mussen, niet alleen maar gras, maar ook zand. Variatie is belangrijk voor het evenwicht in de natuur.
Biodiversiteit is belangrijker dan je misschien zou denken. Door biodiversiteit hebben we landbouw. Meer dan veertig procent van de medicijnen tegen kanker komen voort uit de natuur. Biodiversiteit zorgt voor schoon water, vruchtbare grond en een stabiel klimaat. Het levert ook voedsel en grondstoffen voor huisvesting, kleding, brandstof en medicijnen. Deze natuurlijke hulpbronnen zorgen dat we kunnen bestaan.

Het Jaar van de Biodiversiteit
De Verenigde Naties hebben 2010 uitgeroepen tot Internationaal Jaar van de Biodiversiteit. Dat hebben zij natuurlijk niet zomaar gedaan. Het gaat niet goed met de biodiversiteit op aarde. Ongeveer 40 procent van alle planten en dieren die nu op aarde leven zijn met uitsterven bedreigd. Zodra een soort is uitgestorven komt die nooit meer terug.
En verschillende soorten zijn nodig om de natuur in balans te houden. De snelheid waarop soorten verdwijnen, gaat in de laatste 50 jaar ongeveer 1000 keer sneller dan het uitsterven ooit in het hele bestaan van de aarde is gegaan. Sneller dus dan het uitsterven van de dinosaurussen.   Net zoals over het onderwerp van de klimaatverandering, hebben regeringen wereldwijd ook afspraken gemaakt om de biodiversiteit te redden. Regeringen uit de hele wereld bespreken eind dit jaar op een VN-top in Japan wat ze nog meer kunnen doen om de biodiversiteit te behouden en duurzaam te benutten. Het verlies moet, voor zover mogelijk, vóór 2020 gestopt worden.

2010 Internationaal jaar van de Biodiversiteit

De Verenigde Naties hebben 2010 uitgeroepen tot Internationaal Jaar van de Biodiversiteit. En dat hebben ze niet zomaar gedaan. De aftakeling van de biodiversiteit van ecosystemen moet stoppen. De schade moet, voor zover mogelijk, vóór 2020 hersteld worden.

Donderdag 28 januari ging het Jaar van de Biodiversiteit in Nederland in Leiden van start, tegelijk met de lancering van het Nederlands Centrum voor Biodiversiteit. Meer informatie.

Regeringen uit de hele wereld zetten zich in om biodiversiteit te behouden en duurzaam te benutten. Nederland doet dit door  de Coalitie Biodiversiteit 2010. Dit is een landelijk platform waarin overheden, organisaties en bedrijven hun krachten bundelen om de urgentie van het behoud van biodiversiteit onder de aandacht van een breed publiek te brengen.
De coalitie is gevormd onder voorzitterschap van gedeputeerde Onno Hoes. HKH Prinses Irene van Lippe-Biesterfeld is de beschermvrouwe van de Coalitie Biodiversiteit 2010. Zij zet zich al sinds jaar en dag in voor het herstel van de balans tussen mens en natuur.

Kunnen we de biodiversiteit nog redden?

Ja, dat kan. We hebben bewezen dat we bijvoorbeeld door natuurbescherming (nationale parken, natuurgebieden, zeereservaten, maar ook fokprogramma’s in dierentuinen en botanische tuinen) soorten die bijna zijn uitgestorven nog kunnen redden. We weten ook heel goed hoe we ecosystemen (dat zijn de systemen die door het samenspel tussen de soorten die er in thuis horen bijvoorbeeld ons voedsel leveren of het laten regenen op aarde) weer kunnen herstellen, zolang de soorten niet uitgestorven zijn.

 Na het herstel kan een woestijn bijvoorbeeld weer mooie natuur worden waar zelfs gewoon duurzame landbouw bedreven kan worden. Dat is met projecten in de Sahel bewezen. We kunnen ook de manier waarop we onze producten maken en oogsten aanpassen en zorgen dat we niet te veel grondstoffen meer nodig hebben.

In het bestaan van de aarde zijn er veel uitstervingen geweest. Die hadden allemaal een natuurlijke ramp als oorzaak. Nu ook, want de mens is nu de oorzaak en wij zijn tenslotte zelf ook natuur.
Het verschil met de rampen die in de prehistorie grote uitstervingen hebben veroorzaakt, is dat de ramp nu intelligentie heeft. De mens weet wat het gevolg is van zijn daden.

 Hoe zit het in Nederland?

Ook in Nederland zijn er dieren verdwenen of aan het verdwijnen, zoals de wolf vroeger en nu bijvoorbeeld de paling. Ook sommige vlindersoorten komen minder voor dan vroeger. Typisch als Nederlands aandoende vogels, zoals de aalscholver, trekken over de hele wereld en als hun stop of overwinterplekken bedreigd worden, zien we ze hier niet meer terug

Formeel is de Waddenzee een natuurmonument. Ook op het vast land zijn Nederlandse natuurgebieden, duinen en landschappen die worden beschermd. Maar omdat er veel snelwegen en gebouwen zijn, kunnen dieren niet meer van het ene leefgebied naar het andere doorsteken.
Ook zijn er boeren die steeds vaker rekening houden met de planten en dieren die de randen van hun landbouwgebied bewonen. Elf van deze boeren bedrijven deden zelfs mee met Wereldbiodiversiteitsdag, en stelden hun boerderijen open voor publiek.

Is het erg als een Nederlandse pad uitsterft? We hebben toch zoveel dieren?

Het vervelende is dat we het antwoord op deze vraag vaak niet hebben. Dat komt omdat we nog heel veel niet snappen over de precieze rol van een soort in een bepaald ecosysteem. Wat we wel weten is dat als meer en meer soorten verdwijnen, die ecosystemen steeds zwakker worden, en uiteindelijk zelfs kunnen instorten. Daarom willen we alle soorten behouden. Dat heet het voorzorgsprincipe. Als je niet weet wat de gevolgen zijn, maar je hebt een goed vermoeden dat die ernstig zijn, dan kan je het maar beter niet doen.
                Het kan zijn dat de pad in kwestie juist zorgt dat de ooievaar in dit gebied blijft komen. Of dat deze pad insecten opeet die verder geen andere natuurlijke vijanden hebben. Als die pad nu uitsterft, zou er bijvoorbeeld een keverplaag kunnen ontstaan. Of, voor hetzelfde geld, blijkt deze pad een stofje in zijn lichaam te hebben dat helpt tegen Alzheimer of een andere nare aandoening. Dat zouden we toch niet willen missen?

Het klimaatprobleem bleek achteraf wel mee te vallen, is deze uitstervingscrisis niet weer zo’n overdreven ramp?

Nee. Bij de uitsterving van soorten zien we wat er nu gebeurt, en hoeven we niet te voorspellen wat er zal gaan gebeuren, zoals bij het klimaat. Soorten verdwijnen gewoon. En we zien dat er van bepaalde soorten nu veel minder zijn, terwijl er daar ooit heel veel van waren.

Wat gaat er in 2010 gebeuren?

De coalitie en de partners gaan allerlei activiteiten organiseren om biodiversiteit onder de aandacht te brengen en te houden. 

• Op 22 mei was het Wereldbiodiversiteitsdag; kinderen van 6 tot 96 kunnen die dag overal in Nederland speuren naar biodiversiteit. Meer weten over 22 mei? Klik hier
  
  
• In het najaar organiseren we activiteiten omtrent voeding en consumenten.

• Van kinderboerderijen en tentoonstellingen tot wandeltochten en lespakketten. Bekijk de kaart voor een overzicht van wat er in Nederland allemaal wordt aangeboden rond biodiversiteit.

• De partners organiseren bijna elke dag wel iets, dat vind je onder Agenda.
  
  
• Met de kortingsbon van de folder van het Jaar van de Biodiversiteit, kun je korting krijgen bij één van onze Coalitiepartners.

Verder kun je:

• onze biodiva volgen op twitter
  
  
• lid worden van de facebookgroep
  
  
• lid worden van onze hyve

Tot ziens bij onze activiteiten!